به انجمن های تخصصی دانلود رایگان خوش آمدید

تالار گفتمان اف دی ال - انجمن تخصصی دانلود رایگان / انجمن تفریح و سرگرمی / تالار تفریح و سرگرمی / دانستنيها v / حافظه الكترونيكي

نام کاربری یا ایمیل:  
پسورد:     
ثبت نام | بازیابی پسورد
ثبت نام راهنما لیست اعضا مشاهده ارسال های جدید مشاهده ارسال های امروز
X اطلاعات تالار نشان میدهد که شما عضو نیستید. لطفا از این لینک در کمتر از 1 دقیقه ثبت نام کنید



ارسال موضوع  ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امیتازات : 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

حافظه الكترونيكي

نویسنده پیام
*
ارسال ها: 7,119
اعتبار: 23
سپاس کرده: 665
سپاس شده: 3,047 در 1,516 موضوع

امتياز: 1,262.27

ارسال: #1
حافظه الكترونيكي
كليدواژه ها: حافظه الكترونيكي ؛ پايگاههاي اطلاعاتي؛جستجوي پيوسته ؛ تكنولوژي اطلاعات؛هزينه جستجوي پيوسته
چكيده:
در اين مقاله، دلايل رشد خدمات چكيده نويسي و نمايه سازي، پردازش و حروفچيني الكترونيكي اين نوع خدمات، مورد بررسي قرار گرفته و با ارائه آمار انتشارات رو به رشد علوم و تكنولوژي، نتيجه گيري شده است كه ذخيره سازي و جستجوي الكترونيكي اطلاعات، در مقايسه با معادلهاي چاپي هم از نظر سرعت بازيابي در سطح بالايي قرار دارد، و هم از نظر اقتصادي در مقايسه با چاپ انتشارات معمول، مقرون به صرفه است. روشهايي كه براي جستجوي حافظه هاي الكترونيكي (پايگاههاي اطلاعاتي)، از ابتداي پيدايش اين صنعت به صورت غيرمستقيم و سپس به شكل مستقيم و با استفاده از استراتژي هاي جستجوي گوناگون معمول بوده، به تفضيل مطالعه شده و به ميزان اطلاعات كتاب شناختي و رفرانس ركوردهاي ذخيره سازي شده در پايگاههاي اطلاعاتي اشاره گرديده است. حاصل اين مقاله، نمايانگر اين واقعيت آشكار است كه، جهت ارائه خدمات اطلاعاتي مورد نياز دانشمندان و محققان توسط كتابخانه ها در مراكز اطلاع رساني كشورهاي جهان سوم، امروزه وجود سرويسهاي جستجوي مستقيم، از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. بنابراين لازم است كتابخانه ها و مراكز اطلاع رساني اين كشورها با توجه به پارامترهايي كه براي برقراري ارتباط مستقيم ON-LINE ارائه گرديده ، هر چه زودتر در اين زمينه پيشقدم شوند.
مقدمه:
در ارتباط با حجم و ميزان اطلاعات به ثبت رسيده و ذخيره سازي شده در كتابخانه ها (البته، به طور نامناسب)، حافظه الكترونيكي در حال حاضر، يك ابزار اساسي و ضروري تلقي مي شود. موضوع تحت پوشش حافظه الكترونيكي را عمدتاً، رشته هاي علوم و تكنولوژي تشكيل مي دهد. در محتوا، حافظه الكترونيكي نقش مدارك رديف دوم را ايفا مي كند. علت اين امر، بطور كلي در منشاء آن نهفته است.
در بدو امر، منظور از حافظه الكترونيكي، ايجاد تسهيلات لازم براي چاپ چكيده نامه ها و نمايه نامه ها بود. از جنگ جهاني دوم به بعد، يكي از مسائل خدمات چكيده نويسي و نمايه سازي اين بود كه انتشارات علوم و تكنولوژي را سر و سامان بخشيده و آنها را تحت كنترل در آورند. توليد سالانه مقاله ها به ترتيب، به اين شرح تخمين زده مي شود[1]: شيمي 500000، پزشكي 350000، زيست شناسي 350000، فيزيك 85000، مهندسي 85000 و روان شناسي 25000 .
اين مقدار اطلاعات، با يك رشد سريع، بيش از توانايي تمام محققان و دانشمندان است كه بتوانند حتي از پيشرفتهاي مربوط به رشته هاي تخصصي خود آگاه گرديده و در جريان اطلاعات موضوعي روز قرار گيرند. نتيجه طبيعي و مسلم اين روند، رشد روز افزون و ناگهان خدمات چكيده نويسي و نمايه سازي با اين هدف بوده است كه دانشمندان را بدون اينكه هر نشريه اي را به طور كامل بررسي كنند، در رديايي اطلاعات مناسب،و راهنمايي آنان به منابع مربوط به ياري نمايند. از سوي ديگر، گردانندگان خدمات ثانويه، به نوبه خود پردازش اين ميزان انتشارات و اطلاعات، و نيز چاپ چكيده نامه ها و نمايه نامه ها را به مراتب پيچيده، گران و پرهزينه ديدند. اين وضعيت در دهه 1950 و اوايل دهه 1960 منجر به پذيرش پردازش و حروفچيني كامپيوتري شد.
به اعتقاد ''هانري'' مسئله چاپ رفرانسها در مجموعه اي از چكيده نامه ها، آنهم در كوتاه ترين زمان و به طور صحيح، مخصوصاً مناسب يك راه حل كامپيوتري است. وقتي كه اطلاعات به فرم الكترونيكي است، فرايند تصحيح و ويراستاري آسان و ساده است، چرا كه اطلاعات بر روي كامپيوتر نگهداري مي شود، و مي توان از طريق صفحه كليدي كه به كامپيوتر متصل است آن را معين، و در صورت لزوم اصلاح نمود. همچنين، ذخير ه سازي، شكل دهي، و بازيابي اطلاعات گوناگون چكيده نامه ها-به عنوان مثال ليست الفبايي نويسندگان، عناوين موضوعي و كليد واژه ها، كدها و طرحهاي رده بندي و ليستهاي ديگر، مثل پروانه هاي ثبت اختراعات، فرمولها و غيره-وقتي كه اطلاعات به فرم الكترونيكي است به مراتب ساده تر است. علاوه بر آن، اطلاعات نوارهاي مغناطيسي را مي توان به چاپگر داده و مستقيما براي توليد برون دادهاي چاپي مورد استفاده قرار داد. انواع گوناگون اندازه حروف و فونتها، و طرح بندي و صفحه آرايي متون را تماماً مي توان، به وسيله علايمي كه توسط يك برنامه كامپيوتري-كه در آن ميان-نوشته مي شود توليد كرد[2].
از اين رو، نيازها و مسائل اقتصادي مربوط به انتشارات معمول در امر سازماندهي و بازيابي اطلاعات، موجب گرديده است كه اطلاعات كامل كتاب شناختي رفرانسها از يك طرف ماشيني گرديده، و از طرف ديگر، اين اطلاعات به وسيله كامپيوتر مورد جستجو قرار گيرد.
اكنون پرسشهاي احتمالي، عبارت از آن است كه: اصلا˜ چرا چاپ؟ چرا نبايد ديسك يا نوار مغناطيسي را كه اطلاعات بر روي آنها ذخيره مي شود، به عنوان فرآورده نهايي بپذيريم؟
لانكاستر Lancaster در خصوص نتيجه احتمالي، شكي باقي نمي گذارد. او معتقد است كه ما در زمينه اتوماسيون اطلاعات، در يك مرحله موقتي به سر مي بريم. مرحله موقتي، مرحله اي است كه در آن پايگاههاي ازاطلاعاتي كامپيوتر،در كنار پايگاههاي اطلاعاتي چاپي قرار دارند. كامپيوتر، براي توليد يك نشر چاپي معمول كه به طور سنتي نيز توزيع مي گردد، مورد استفاده قرار مي گيرد. اما، اين وضعيت بايد تغيير يابد. در زماني در آينده نزديك، ما از مرحله توليد الكترونيكي مواد چاپي، به مرحله توليد و پخش الكترونيكي گذر مي كنيم. اين فرايند تكاملي تدريجي، در خصوص توليد انتشارات رديف اول نيز صادق خواهد بود. اما اين سير تكاملي در زمينه مدارك رديف اول، چند سالي بعد از رشد و توسعه منابع رديف دوم صورت خواهد گرفت. به اعتقاد لانكاستر، تا چند سال ديگر، به نظر كاملا״ منطقي مي رسد كه؛ فرض كنيم ارتباطات رسمي در علوم و تكنولوژي، منحصراً الكترونيكي خواهد بود. و يك حركت اساسي نيز، به سوي ارتباطات غير رسمي متكي بر حمايتهاي ماشيني روي خواهد داد. چنين تغييراتي به نظر مي رسد كه به وضوح يك ضرورت اقتصادي است[3].
شروع به كار پايگاه اطلاعاتي
حال برگرديم به آغاز و ابتداي كار حافظه الكترونيكي و پايگاههاي اطلاعاتي قابل خواندن با ماشين. نخستين حركت در اين زمينه، مربوط است به كتابخانه ملي پزشكي آمريكا[4]. پايگاه اطلاعاتي اين كتابخانه به نام ''مدلارز''، عمدتا براي توليد نمايه نامه چاپي ''ايندكس مديكوس'' طراحي شد. كارشناسان علم اطلاعات، مد لارز را به عنوان (نخستين طرحي توصيف مي كنند كه در يك محيط توليدي بزرگ، براي حروفچيني فيلمي تحت كنترل كامپيوتر، مورد استفاده قرار گرفت). براي حروفچيني فيلمي ايندكس مديكوس، لازم بود كه ركوردهاي كتاب شناختي آثار و مقاله ها به فرم قابل خواندن با ماشين در آيند. با انجام اين كار، نه تنها توليد نمايه نامه هاي چاپي، بلكه جستجوهاي گذشته نگر Retrospective Search)) و خدمات اشاعه اطلاعات گزيده ''Selective dissemination of ''information (SDI=) نيز امكان پذير بود. مدلارز در سال 1964 به مرحله اجرا درآمد. با راه اندازي مدلارز، مي توان گفت كه تكنولوژي اطلاعاتي آغاز شده بود.


سيستمهاي مستقيم و غيرمستقيم [5]
جستجوهاي گذشته نگر و خدمات اشاعه اطلاعات گزيده مد لارز به صورت غيرمستقيم (OFF-LINE) انجام مي گرفت-يعني روشي كه براي جستجو به كار مي رفت، عبارت از ساخت پروفايل موضوعي، به فرم قابل خواندن با ماشين بود و ركوردهايي كه با علايق پروفايلهاي بخصوص مطابقت داشت، چاپ و سپس براي افراد يا سازمانهاي ذيربط ارسال مي گرديد. جستجوي گروهي و دسته اي، اكنون نيز، به ويژه براي خدمات آگاهي رساني جاري مورد استفاده قرار مي گيرد، و از آنجا كه پروفايهاي موضوعي زيادي را مي توان در يك جستجوي واحد تطبيق داد، هزينه هاي استفاده بسيار كمتر مي شود.
روشهاي گروهي و دسته اي براي جستجوي گذشته نگر رضايت بخش نيست؛ زيرا وقتي ذخيره نوار زياد شده و رشد پيدا مي كند، انجام جستجوي كامپيوتري طولاني، به استثاي تعدادي از جستجوهايي كه مي توان آنها را با يكديگر انجام داد، وقت گير و غيراقتصادي است. عيب ديگر جستجوي گروهي و دسته اي آن است كه، جستجوگر نمي تواند استراتژي جستجوي خود را در خلال تجسس اصلاح كند. اگر رفرانسهاي بازيابي شده رضايت بخش نباشند، لازم است پروفايل استفاده كننده اصلاح گردد. در چنين حالتي از عمليات، در تحصيل اطلاعات تاءخير روي مي دهد.
بنابراين مرحله بعدي توسعه، تبديل سيستمها از غيرمستقيم به مستقيم –يعني ''ON-LINE'' بود. روشن است كه سيستمهاي غيرمستقيم براي جستجوي گذشته نگر (ليكن الزاما˜ نه براي اشاعه اطلاعات گزيده) داراي معايب مهمي است. زمان پاسخ براي هر فرد، به ويژه براي استفاده كننده اي كه در يك پروژه نسبتا طولاني فعاليت مي كند. ممكن است رضايت بخش نباشد، سيستم از هيچ نوع توانايي براي جستجوي اتفاقي مدرك (Browsing) برخوردار نيست. در تهيه استراتژي جستجو، جستجوگر بدون اينكه قادر به توسعه استراتژي به صورت محاوره اي بوده باشد. كوركورانه عمل مي كند و بالاخره، استفاده كننده واقعي سيستم (يعني فردي كه نيازهاي اطلاعاتي دارد)، قادر به انجام جستجوهاي خود نبوده، و لازم است اين مسوءوليت را به يك متخصص اطلاعات كه با چگونگي سوءال كردن از سيستم آشناست، تفويض كند. سيستمهاي ''مستقيم'' داراي هيچ يك از معايب بالا نيست. در يك سيستم ''مستقيم''، استفاده كننده، در ارتباط مستقيم با پايگاه اطلاعاتي و كامپيوتري اي قرار دارد كه استفاده از آن را ترجيح مي دهد. ارتباط توسط ترمينالي كه به وسيله خطوط ارتباطي به يك كامپيوتر متصل است، انجام مي گيرد. از آنجا كه اين خطوط ارتباطي، مي تواند خطوط ارتباطي معمولي باشد، ترمينال را مي توان از نظر فيزيكي در مسافتهاي دور-مثلا˜ چندين كيلومتر دور تر از كامپيوتر-قرار داد. از طريق اشتراك زماني-(Time sharing) يك سيستم ''مستقيم''. مي تواند چندين استفاده كننده را به طور همزمان سرويس دهد. دستيابي به پاسخ، در يك سيستم ''مستقيم'' فوري و بلادرنگ است. يعني، سيستم ''مستقيم'' مي تواند به استفاده كننده، خيلي سريع-مثلا˜ در عرض پنج ثانيه يا كمتر- پاسخ دهد. بدين ترتيب، سيستمهاي ''مستقيم'' را مي توان براي جستجوهايي كه استفاده كنندگان به اطلاعات احتياج فوري دارند به كاربرد (مثل پزشكي كه در ارتباط با يك مسئله فوري كلينيكي، به اطلاعات احتياج دارد.) در حالي كه سيستمهاي غيرمستقيم در واقع، فقط موقعي براي استفاده كنندگان ارزش دارد كه زمان پاسخ براي او به نسبت اهميت كمتري دارد. علاوه بر آن، جستجوگر در سيستم ''مستقيم'' مي تواند مستقيما با پايگاه اطلاعاتي محاوره كند و استراتژي جستجو را در خلال جستجو تحت قاعده در آورد. اشتباهات تجسسي در يك سيستم ''مستقيم'' اهميت زيادي ندارد؛ زيرا اين اشتباهات را مي توان به سرعت تعيين و اصلاح نمود. بالاخره، از آنجا كه امكان استفاده از ترمينالها به تعداد كافي وجود دارد، سيستمهاي ''مستقيم'' را مي توان بدون روش تفويض مورد استفاده قرار داد. يعني، محققان و دانشمندان كه به اطلاعات احتياج فوري دارند، در صورت علاقه مي توانند جستجوي خود را شخصا انجام دهند. اين يك مزيت مهم است. يكي از مسائل عمده سيستمهاي غيرمستقيم، آن است كه استفاده كننده ممكن است نتواند، آنچه را كه بدان احتياج دارد، براي متخصص اطلاعات به وضوح شرح دهد، يا متخصص اطلاعات ممكن است در خواست استفاده كننده را به گونه اي نادرست تفسير كند.

پايگاههاي اطلاعاتي كتاب شناختي ''مستقيم''
تجربه با پايگاه اطلاعاتي ''مستقيم''، در اوايل دهه 1960 خصوصا در انستيتو تكنولوژي ماساچوست (MIT) آغاز شد و اواخر دهه 1960، شاهد رشد و توسعه تعدادي سيستمهاي مهم، از جمله ديالوگ DIALOG بود. در سال 1971، كتابخانه ملي پزشكي آمريكا نسخه ''مستقيم'' مدلارز يعني ''مدلاين'' را به مرحله اجرا درآورد. تبديل ''مدلارز'' به ''مدلاين'' استفاده از اين پايگاه اطلاعاتي در ايالت متحده را از 20000 جستجو در سال به 20000 جستجو در ماه افزايش داد. درست مانند پايگاه اطلاعاتي مدلارز/مدلاين كه از يك سيستم انتشاراتي ناشي گرديده و براي توليد نمايه نامه چاپي طراحي شده است، اكثر پايگاههاي اطلاعاتي كامپيوتري نيز، از اين خصيصه برخوردار مي باشند. راهنماي پايگاههاي اطلاعاتي كتاب شناختي كه توسط ''هال'' و ''براون'' گردآوري شده است، به 200 مورد از اين نوع اشاره مي كند. اين گردآورندگان، در مقدمه اين راهنما يك پروفايل آماري از اين بخش از حافظه الكتريكي را ارائه مي دهند.
''هال'' و ''براون'' محاسبه مي كنند كه (مجموعه ذخيره مستقيم در سال 1981، 70 ميليون رفرانس بود كه سالانه در حدود 10 ميليون رفرانس نيز بدان افزوده مي شود. هر چند كه در ميان پايگاههاي اطلاعاتي، تكرار و تداخل وجود دارد، آنها تخمين مي زنند كه در حدود 40 ميليون رفرانس بي مانند قابل تجسس ''مستقيم'' وجود دارد كه سالانه 6 ميليون رفرانس بي مانند ديگر نيز، بر اين مجموعه اضافه مي گردد[6]).
نرخ رشد رفرانسها از سال 1968 به اين طرف جالب و قابل دقت است. تعداد رفرانسها در سال 1968 كمتر از 25000، در سال 1972، 3 ميليون و در سال 1976، 24 ميليون بود.
''هال''و ''براوان'' به عنوان بخشي از پروفايل آماري پايگاههاي اطلاعاتي كتاب شناختي ''مستقيم'' تعداد رفرانسها را به اين شرح گزارش مي دهند: علوم عملي (34 ميليون)، علوم محض (22 ميليون)، پزشكي (10 ميليون)، كشاورزي (5 ميليون)، علوم اجتماعي و آموزش و پرورش (4 ميليون) فلسفه و روان شناسي (635000)، اديان و الهيات (50000)، زبان شناسي و زبانها (300000)، هنرها و موسيقي (220000) ادبيات (300000) و تاريخ و جغرافيا و زندگي نامه (380000) رفرانس است.
البته صنعت پايگاه اطلاعاتي ''مستقيم'' مانند صنعت نشر معمول، جنبه تجارتي دارد. دسترسي ''مستقيم'' به پايگاههاي اطلاعاتي از طريق تهيه كنندگان ''مستقيم'' انجام مي گيرد: سازمانهايي كه پايگاههاي اطلاعاتي را براساس موافقت نامه هاي منعقده، از توليدكنندگان خريداري يا اجاره كرده، آنها را بر روي تسهيلات كامپيوتري خود اجرا مي كنند. در آمريكا سه سرويس جستجوي عمده وجود دارد كه اطلاعلات را به صورت ''مستقيم'' عرضه مي كنند.


1)Lockheed
2)System Development Corporation
3)Bibliographic retrieval services


در انگلستان INFOLINE, BLAISE و در فرانسه نيز QUESTEL از تهيه كنندگان عمده ا ند. در اروپا به طور سرويس جستجوي ديالوگ كه در كاليفرنيا واقع است، يكي از بزرگ ترين تهيه كنندگان ''مستقيم'' در جهان است. ديالوگ، در سال 1969 با يك پايگاه اطلاعاتي واحد راه اندازي شد. در سال 1970 تعداد پايگاههاي اطلاعاتي آن به 5 و در سال 1975 به 30 پايگاه اطلاعاتي افزايش يافت. اكنون ديالوگ، داراي بيش از صدها پايگاه اطلاعاتي است كه، حاوي بيش از 100 ميليون ركورد است. اين سرويس، نه تنها رفرانسهاي مربوط به بيش از 60000 مجله را در بيش از 40 زبان تهيه مي كند، بلكه دستيابي به گزارشهاي فني، پايان نامه ها، پروانه هاي ثبت اختراعات، مقاله هاي كنفرانسها، كتابها، كتاب شناسيها، جزوات، روزنامه ها و اسناد قانون گذاري را امكان پذير مي سازد. از ديالوگ، در ايام هفته به استثناي روزهاي تعطيل، در بسياري از كشورهاي جهان از جمله ايران، مي توان به مدت 22 ساعت استفاده كرد.
سرويس BLAISE كه عمده ترين تهيه كننده ''مستقيم'' در انگلستان است، در آوريل سال 1977 شروع به كار كرد. اين سرويس، از آن جهت حائز اهميت است كه خدمات بازيابي اطلاعات مستقيم را (با استفاده از پايگاههاي اطلاعاتي كتابخانه ملي پزشكي امريكا و انستيتو ملي سرطان امريكا) با خدمات فهرست نويسي (كه مبتني بر ركوردهاي مارك است) در هم آميخته است. سرويس BLAISE از طريق كامپيوترهايي كه در (Essex) Harlow واقع است، از دوشنبه تا جمعه در خلال ساعات معمولي اداري، سرويس مي دهد.
سيستم BLSISE مانند INFOLINE يكي از ميزبانهايي است كه از طريق Euronet DIANE نخستين شبكه دستيابي ''مستقيم'' به اطلاعات در اروپا، قابل استفاده است. شبكه Euronet در 9 كشور اروپايي از آخرين تكنولوژي هاي Packet Switching استفاده مي كند و تعرفه آن، از نرخهاي موجود بين المللي كمتر است، زيرا اين تعرفه، فقط مبتني است بر حجم و زمان، و به مسافت بستگي ندارد. شبكه Diane نامي است كه تحت آن، ميزبانهاي اروپايي (در حال حاضر 23 ميزبان) جمع گرديده، و با حفظ استقلال تجاري خود و به طور آزاد در زمينه استفاده و استفاده كنندگان رقابت مي كنند.

اصول جستجوهاي ''مستقيم''
اصول جستجوي ''مستقيم'' آسان است و به قدر كافي در تعداد رو به رشدي از راهنماها و دستوالعملهاي موجود، مورد بحث قرار گرفته است.
جستجو براساس تطبيق اصطلاحات تجسسي و اصطلاحات ذخيره شده در شرح و توصيف مقاله هاي نشريات ادواري انجام مي گيرد. اين اصطلاحات، ممكن است عباراتي مانند Information Retrieval و يا كلماتي مانند Information يا Retrieval باشند. به علاوه، روشهايي وجود دارد كه مجهولات را معلوم نموده و تجسس مي كند. براي مثال، جستجوي Comput تطبيق با تمام عباراتي را كه با شش حرف آغاز مي شود، انجام مي دهد. مثل: Computer systems, Computer, Computing Computable, Computation Computer-aided design, و غيره. همچنين On*line تطبيق را با مفاهيمي مانند: Online on-line و Online انجام خواهد داد. در بعضي از سيستمها، به ويژه در سيستمهاي با هوش، روشهايي وجود دارد كه تطبيق بخش، يا جزئي از يك واژه را كه خصوصا˜ براي نامهاي شيميايي مفيد است، امكان پذير مي سازد.
جستجوها ممكن است از نوع سيستمهاي FTX و يا با استفاده از ابزارهاي كنترل واژگان، مانند اصطلاح نامه صورت پذيرد. جستجوي FTX تجسس به زبان طبيعي است و يكي از روشهاي به اصطلاح آسان يا User-friendly است. در اين نوع جستجو، آنچه كه استفاده كننده لازم است انجام دهد، آن است كه صرفا˜ اصطلاح تجسسي را به پايگاه اطلاعاتي وارد مي كند. در اينجا، لازم نيست از واژگان كنترل شده استفاده شود. حتي اصطلاح تجسسي لازم نيست با يك فرمان، مثلا Find به كار رود. اصطلاح تجسسي فقط در چكيده وجود دارد؛ ولي اين هم تفاوتي نمي كند. ركوردهاي مناسب، قطع نظر از اينكه اصطلاح تجسسي در كجا قرار دارد، بازيابي مي شود.
براي جستجوهاي FTX مزاياي زيادي وجود دارد، اما در موقعيتهاي بسياري نيز، بهتر است از واژگان كنترل شده استفاده گردد. هدف تمام ابزارهاي كنترل واژگان، اعم از اينكه سر عنوانهاي موضوعي، اصطلاح نامه ها، يا طرحهاي رده بندي بخصوصي باشند، عبارت از فراهم آوردن امكانات تخصصي خاص تر، و به حداقل رسانيدن ابهام در برخورد با مسائلي از نوع مترادفها است. عيب عمده سيستم واژگان كنترل شده، هزينه ايجاد و نگهداري مجموعه اي از اصطلاحها، و هزينه هايي است كه به دروندهي اصطلاحات در مرحله درونداد مربوط مي شود. اين پرسش كه، آيا از واژگان كنترل شده استفاده گردد يا نه، احتياج به اين دارد كه اين موضوع، در مرحله تاءسيس پايگاه اطلاعاتي مورد بحث قرار گرفته باشد. براي فايق آمدن بر دقت و كوشش مصروف و هزينه ايجاد و نگهداري اصطلاح نامه ها، شايد استفاده از بعضي از اصطلاح نامه ها يا سر عنوانهاي موضوعي موجود در ساير سازمانها-مانند ''Mesh'' مربوط به كتابخانه ملي پزشكي آمريكا، و ''اصطلاح نامه اصطلاحات مهندسي و علمي ''مربوط به وزارت دفاع آمريكا-مفيد باشد. البته، بسته هاي نرم افزاري فراواني نيز وجود دارد كه هدف آنها، نه تنها ارائه نظام كاملا˜ يكپارچه ذخيره سازي و بازيابي اطلاعات به طور ''مستقيم'' ؛ بلكه تهيه اصطلاح نامه و نيز انجام خدمات اشاعه اطلاعات گزيده است. بسته هاي نرم افزاري CAIRS, ASSASSIN, ADILIB از آن جمله است. در راه اندازي پايگاه اطلاعاتي، چنانچه استفاده از واژگان كنترل شده، مبناي فعاليت سيستم قرار گيرد. توجه به دروندهي اطلاعات به طور يكدست و صحيح، بسيار ضروري است. يكي از راه هاي حفظ يكدستي، نگهداري فايلي از ركوردهاي مستند است. موضوعها و واژه هايي كه از ركوردهاي جديد به سيستم وارد مي شود، با فايل مستند تطبيق مي گردد، تا يكدستي حاصل شود و فقط يك شكل از اسم يا موضوع مورد استفاده قرار گيرد. براي حفظ يكدستي و يكپارچگي تمام ركوردها، لازم است كه فايل مستند، بهنگام و روز آمد نگهداري شود.
در جستجوهاي ''مستقيم'' معمول اين است كه جستجو با حضور استفاده كننده (كه داراي تخصص موضوعي است) و كتابدار (كه داراي تجريه استفاده از سيستمهاي ''مستقيم'' است) انجام پذيرد. در اين زمينه، كتابچه ديالوگ، يك كتابد ار آموزش ديده را بهترين انتخاب براي انجام جستجوهاي اطلاعاتي مي داند.

هزينه جستجوهاي ''مستقيم''
هزينه هر نوع جستجوي اطلاعاتي در هر شكلي، هميشه حائز اهميت است. در جستجوي ''مستقيم''؛ پايگاه اطلاعاتي هزينه خدمات را به آساني مشخص مي كند. در مقابل، محاسبه هزينه هاي خدماتي يك كتابخانه معمول، بر روي هم از نظر تقسيم هزينه ها جهت هر يك از استفاده كنندگان، بسيار مشكل و وقت گير است و مستلزم انجام محاسبه در پرداختها، خريد مجموعه ها، تجهيزات، مواد مصرفي و خدماتي و بسياري از موارد ديگر است[7].
هزينه جستجوهاي ''مستقيم''، شامل هزينه هاي مربوط به پايگاه اطلاعاتي، ارتباطات از راه دور، و هزينه هاي مربوط به چاپ رفرانسها است. راهنماها و دست نامه هاي هر يك از سرويسهاي جستجوگر ميزان هزينه ها را به وضوح روشن مي سازد (ميزان هزينه ها در سالهاي گوناگون متفاوت است. مثلا˜ در اوايل دهه 1980 يك جستجوي ده دقيقه اي بين 8 تا 15 دلار هزينه بر مي داشت)2.
نتايج يك بررسي به عمل آمده در انگلستان، نشان مي دهد كه (هزينه جستجوهاي مستقيم براي استفاده كنندگان انگليسي از سرويس ديالوگ (هم هزينه هاي پايگاه اطلاعاتي و هم هزينه هاي مربوط به ارتباطات از راه دور، به استثناي هزينه هاي پرسنلي) 75 پوند در هر ساعت، و سرويس BLAISE 40 پوند در هر ساعت بود. به عنوان يك قاعده، اكثر استفاده كنندگان انگليسي براي هر دقيقه يك پوند و به طور متوسط براي سرويسهاي جستجوگر موجود در منطقه رقمي بين 20 تا 30 پوند را هزينه مي كنند1.
درايران، كتابخانه منطقه اي علوم و تكنولوژي شيراز كه به سرويسهاي جستجوگر مهم دنيا، از جمله ديالوگ دسترسي دارد، هر دلار هزينه جستجو را حدود 1000 ريال محاسبه مي كند. كتابخانه منطقه اي علوم وتكنولوژي شيراز براي هر دلار 600 ريال سوبسيد مي دهد و هزينه ارتباطات از راه دور و هزينه هاي پرسنلي را به حساب نمي آورد.
با وجود امتيازات فراواني كه براي جستجوهاي ''مستقيم'' وجود دارد، تجربه اين كتابخانه نشان مي دهد كه استفاده كنندگان ايراني ترجيح مي دهند كه، استفاده از اين سرويس اطلاعاتي رايگان باشد. موضوع پرداخت هزينه براي مصرف كنندگان اطلاعات در حال حاضر يك مسئله عمده است. البته دانشگاه شيراز مسئله دستيابي به خدمات ''مستقيم'' را در خصوص طرحهاي تحقيقاتي مصوب اعضا هيئت علمي و پايان نامه هاي دانشجويان دوره هاي عالي، با تخصيص اعتبار ويژه حل كرده است. با اين همه، بيشتر استفاده كنندگان، چه در سطح دانشگاه شيراز و چه در سطح كشور، هنوز پرداخت هزينه استفاده را در مقابل دريافت اطلاعاتي كه ميزان مناسب، بهنگام بودن، و درستي آن در يك سطح بسيار بالا قرار دارد، نپذيرفته اند.


مزاياي خدمات جستجوي ''مستقيم''
در حالي كه هزينه خدمات جستجوي ''مستقيم'' قابل تامل است، درباره كارايي اين نوع خدمات اتفاق نظر كامل وجود دارد. مزاياي عمده خدمات جستجوي ''مستقيم'' به قرار زير است: 1-دسترسي آسان و سريع به پايگاههاي اطلاعاتي گوناگون كه بسياري از آنها ممكن است به طور محلي در دسترس نباشد.
2-دسترسي ''مستقيم'' به اطلاعات پيرامون افراد، سازمانها فرآورده ها، خدمات، موضوعها، داده ها و غيره.
3-دستيابي به بعضي پايگاههاي اطلاعاتي كه براي آنها معادل چاپي وجود ندارد.
4-انجام جستجوگرهاي گذشته نگر، تهيه كتاب شناسيها و فهرستهايي از ارجاعات يا ركوردها.
5-انجام خدمات اشاعه اطلاعات گزيده براي افراد و سازمانها.
6-انجام جستجوهاي سريع تر، كامل تر و كارآمدتر در مقايسه با روشهاي سنتي چاپي.


برقراري خدمات اطلاعاتي ''مستقيم'':چرا''مستقيم''؟
براي بعضي از افراد، استفاده از شيوه هاي سنتي و شايد در صورت ضرورت، استفاده از خدمات تجارتي ''مستقيم'' از طريق واسطه ها، معقول به نظر مي رسد. مسئله آن است كه آيا اين همه هزينه خريد تجهيزات خاص، هزينه تربيت كاركنان، و هزينه راه اندازي سرويس با ارزش است؟ چهار شيوه براي بررسي اين موارد وجود دارد:
الف) اطلاعات: سرويسهاي اطلاعاتي ''مستقيم'' اكنون اطلاعات يا ارجاعات مربوط به اطلاعات را كه از هيچ منبع ديگري قابل دسترسي نيست و يا به سختي از جاهاي ديگر به دست مي آيند فراهم مي آورند. سرويسهاي جستجوهاي ''مستقيم''، كليه دستيابي به ده ها ميليون مقاله، ركورد، و اسناد در زمينه هاي مختلف موضوعي به حساب مي آيند. نظامهاي موجود، در حال حاضر دسترسي به نيمي از نوشته هاي علمي و فني منتشر شده را (بيش از يكصد ميليون ركورد) امكان پذير مي سازند. آيا با دستيابي هاي محدودي كه در كشور با آن رو به رو هستيم، مي توانيم به چنين اطلاعات گسترده اي دسترسي پيدا كنيم؟ ب) فرايند جستجو: خدمات جستجوي ''مستقيم''، به طور موثر مي تواند ده ها ميليون رفرانس يا داده را در عرض چند دقيقه، با استفاده از استراتژي هاي جستجوگر، مورد بررسي قرار داده و موارد مناسب و يا مورد علاقه را نشان دهد. اين مهم، از هر طريق ديگر، عملي دشوار و خسته كننده خواهد بود. با اين وضعيت، آيا هنوز هم مي توان به روشهاي سنتي كند، يعني جستجو در تعداد بي شماري از نمايه نامه هاي چاپي، تاكيد كرد؟
ج)رقابت: تحقيق و توسعه در كشورهاي پيشرفته، خدمات جستجوگر خود را در اختيار دارد. آيا ما مي توانيم پيشرفت علوم و تكنولوژي را انحصارا در دست كشورهاي پيشرفته ببينيم؟
د) فرايند تكاملي: مسلم اين است كه ما وارد عصر جديدي از اطلاعات شده ايم. خدمات، رشد پيدا مي كنند و بيش از پيش پيچيده و در عين حال موءثرتر و كارآمدتر مي شوند. طريقي كه افراد به اطلاعات دسترسي مي يابند و آن را مورد استفاده قرار مي دهند، بخشي از طريقي است كه آنها به كار مي برند. و تكنيكهاي جديد را نمي توان يك شبكه و به سرعت پذيرفت. بنابراين، آيا لازم نيست كه حركتي همگام و تكاملي و هماهنگ با اين پيشرفت داشته باشيم؟
هر كتابخانه يا سازماني، بايد به اين سئوالات پاسخ دهد. بعضي از كتابخانه ها، به ويژه كتابخانه هاي كوچك تر، به خاطر ماهيت كار خود ممكن است بدون دسترسي به خدمات ''مستقيم'' به حيات علمي و فرهنگي خود ادامه دهند؛ اما براي بسياري از كتابخانه هاي بزرگتر، مسئله ''مستقيم'' مسئله اي است كه از نظر زماني با امروز و فردا سر و كار دارد.


ارتباط ''مستقيم'' چگونه حاصل مي شود؟
اجزاي راه اندازي يك سيستم ''مستقيم''، مشتمل است بر: تجهيزات، نرم افزار، ارتباطات از راه و حصول توافق با ميزبانها، مفهوم اين عبارت آن است كه پيش از برقراري ارتباط ''مستقيم'' بايد:
يك) نسبت به انتخاب، سفارش يا خريد و نصب تجهيزات و آموزش عمليات (ترمينالها، يا ميكرو كامپيوترها، چاپگرها، و احتمالا نرم افزارها) توجه شود.
دو) نسبت به انتخاب، كاربرد، و نصب خط تلفن، خطوط خاص، شبكه ها و نيز خريد ''آكوستيك كوپلر'' و ''مردم'' توجه خاص مبذول گردد. در اين بخش، لازم است توجه شما را نسبت به عقد قرار داد با ميزبان جلب كنيم. استفاده كنندگان يا مشتريان احتمالي، معمولا˜ فرمي را دريافت و براي هر يك از ميزبانها كه دستيابي بدان مورد احتياج است، آن فرم را تكميل مي كنند. فرم درخواست، اساس قرار داد ميان دو طرف را تشكيل مي دهد. اين فرم، محدوديتهاي سرويس و شرايط استفاده-از جمله قبول شرايط پايگاههاي گوناگون –را توصيف مي كنند. معمولا قرار داد، شامل هر نوع تغييراتي مي شود كه ميزبان ممكن است هر از گاهي اعمال نمايد. اگر معلوم نباشد براي شروع كار كدام ميزبان مناسب و بهتر است، و يا ميزبان بهتري در نظر باشد كه مي توان بر خدمات موجود علاوه كرد، بايد به راهنماييهاي افراد يا موءسساتي كه مسائل مشابه را حل كرده اند، توجه نمود. در زمينه پرداخت هزينه ها، بايد مراقبت خاص نمود: مثلا˜ گذاشتن سپرده، حداقل هزينه، و تخفيفهاي ارائه شده. به هر حال در اين زمينه، شايسته است با سرويسي شروع كنيد كه بيشترين استفاده را از آن انتظار داريد.

امضا كاربر
سه شنبه ۲۹ تير ۱۳۸۹ ۰۵:۱۰ صبح
مشاهده وب سایت کاربر یافتن تمامی ارسال های این کاربر سپاس نقل قول این ارسال در یک پاسخ
ارسال موضوع  ارسال پاسخ 


موضوع های مرتبط با این موضوع...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  يكي از ميلياردرهاي جهان taylor swift 0 245 يك شنبه ۲۲ خرد ۱۳۹۰ ۱۸:۱۲ عصر
آخرین ارسال: taylor swift
  اسكناس هاي پلاستيكي مي آيند ashkan 0 250 سه شنبه ۲۹ تير ۱۳۸۹ ۰۷:۴۶ صبح
آخرین ارسال: ashkan





تالار گفتمان اف دی ال - انجمن تخصصی دانلود رایگان - تالار گفتگوی ایرانیان © 1397.