به انجمن های تخصصی دانلود رایگان خوش آمدید
لیوان هم زن شگفت انگیز
لیوان هم زن شگفت انگیز
فندک USB همه کاره
فندک USB همه کاره
دستگاه دفع حشرات و موش ریدکس پلاس
دستگاه دفع حشرات و موش ریدکس پلاس
لیزر پوینتر پنج سر اصل
لیزر پوینتر پنج سر اصل
هندز فری تغییر صدای موبایل
هندز فری تغییر صدای موبایل
نام کاربری یا ایمیل:  
پسورد:     
ثبت نام | بازیابی پسورد
ثبت نام راهنما لیست اعضا مشاهده‌ی ارسال‌های تازه‌ مشاهده‌ی ارسال‌های امروز
X اطلاعات تالار نشان میدهد که شما عضو نیستید. لطفا از این لینک در کمتر از 1 دقیقه ثبت نام کنید


تلمیح
زمان کنونی: پنج شنبه ۴ ارد ۱۳۹۳، ۱۲:۲۴ عصر
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
نویسنده: صحرا
آخرین ارسال: صحرا
پاسخ: 2
بازدید: 2579



ارسال موضوع  ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

تلمیح

نویسنده پیام
*
ارسال‌ها: 16,164
اعتبار: 223
سپاس کرده: 3,002
سپاس شده: 9,423 در 5,501 موضوع

امتياز: 5,861.62

ارسال: #1
تلمیح
« تلمیح در لغت به معنی نمودن و آشکار کردن (فرهنگ نفیسی)،نگاه سبک کردن

به سوی چیزی (غیاث اللغات)و در اصطلاح بدیع اشارت کردن در کلام به قصه ، یا آوردن اصطلاحات علوم نجوم و موسیقی و غیره ، یا در کلام خود آوردن آیات قرآن مجید یا احادیث است (غیاث اللغات ، فرهنگ آنندراج).

تلمیح در نزد بلغا عبارت است از این که در اثناء سخن ، به سوی افسانه یا شعری یا مثلی سائر اشارتی رود ؛ بی آن که از کیفیات مشار الیه ذکری به میان آورند .

پس تلمیح بر شش وجه باشد ؛ زیرا تلمیح را یا در اثناء سخن منثور آورند و یا در ضمن گفتار منظوم ، و در هر یک از این گونه به افسانه یا شعر و یا مثل سائر کنند» (لغت نامه دهخدا ذیل واژه تلمیح).

تلمیح در ابدع البدایع ص 167 نیز چنین تعریف شده است :

« آن است که متکلم ، در نظم یا نثر اشهره نماید به قصه ای معروف یا مثلی مشهور ؛ به طوری که معنی مقصود را قوت دهد ، و گاه به شعری اشاره نماید».

معنی تلمیح در دایرة المعارف فارسی نیز چنین آمده است:

« تلمیح [ سبک نگریستن] ، در علم بدیع ، برای اثبات سخن خویش به داستان مشهور یا آیه ای یا حدیثی یا مثلی معروف اشاره کردن ، یا اصطلاحات برخی ازعلوم را آوردن ؛

مانند این بیت سعدی :

سحر سخنم در همه آفاق برفته است......................... لیکن چه کند با ید بیضا که تو داری

که اشاره دارد به معجزه حضرت موسی (ع) که دست خود در گریبان فرو می برد و چون بر می آورد مانند ستاره ای می درخشید».

در دره نجفی آمده است : « تلمیح آن است که در شعر ، اشارتی ضمنی به گذشته های دور ، اساطیر و داستانهای معروف و زبانزد بشود.

حرکت ذهنی از حال به گذشته های دور ، نوعی احساس لذت در خواننده پدید می آورد.مثل و آیه و حدیث نیز می تواند مشمول تعریف تلمیح گردد». (بدیع فشارکی ص 155 به نقل از دره نجفی و دانشنامه ادب فارسی ، ذیل تلمیح).

« تلمیح را تملیح نیز گفته اند و تملیح در لغت ، نمک بسیار در طعام کردن است و در اصطلاح آن است که شاعر مثلی ملیح در کلام خود ایراد کند و بعضی متأخران برآنند که این را تلمیح گویند به تقدیم لام بر میم و تلمیح در لغت درخشیدن باشد ، پس به جهت ظهورمثل و وضوح او این صنعت را تلمیح گویند» (بدیع الافکار فی صنایع الاشعار ، واعظ کاشفی سبزواری ص 121).

نویسنده شهیر قرن ششم ، شمس الدین محمد بن قیس رازی (متوفی628ه)

در تعریف تلمیح چنین آورده است:

« تلمیح آن است که الفاظ اندک بر معانی بسیار دلالت کند و لمح جستن

برق باشدو لمحه یک نظر بود ؛ و چون شاعر چنان سازد که الفاظ اندک بر

معانی بسیار دلالت کند آن را تلمیح خوانند و این صنعت به نزدیک بلغا

پسندیده تر از اطناب، و معنی بلاغت آن است که آن چه در ضمیر باشد به

لفظی اندک ، بی آنکه به تمام معنی آن خللی راه یابد بیان کند».

(المعجم شمس قیس رازی ص 377)

نظر متأخرین در مورد تلمیح :

مرحوم استاد همایی معتقد است :« تلمیح یعنی به گوشه چشم اشاره کردن؛

و در اصطلاح بدیع آن است که گوینده در ضمن کلام به داستانی یا مثلی یا

آیه و حدیثی معروف اشاره کند ، چنان که سعدی راست :

گرش ببینی و دست از ترنج بشناسی............................. روا بود که ملامت کنی زلیخا را

اشاره است به داستان زلیخاکه زنان مصراورا درعشق یوسف ملامت می کردند،

اما چون چشم ملامتگران به یوسف افتاد، چندان خود راباختند ومضطرب شدند

که به جای ترنج دست خود بریدند .

نیز حافظ راست :

یارب این آتش که در جان من است ....................... سرد کن آن سان که کردی بر خلیل

تلمیح است به داستان حضرت ابراهیم خلیل الله که او را در آتش افکندند و

آتش بر وی بَرد و سلام گردید و گزندی بدو نرسید که مأخوذ از آیه کریمه 69 سوره انبیاء : ,, قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ ،، یعنی: گفتیم ای آتش سرد و سلامت باش بر ابراهیم.

و در همین مضمون شهید بلخی گفته است :

به منجنیق عذاب اندرم چو ابراهیم....................به آتش حسراتم فکند خواهندی».

( صناعات ادبی همایی ص 328 و 329 ).

سیروس شمیسا نیز در تعریف تلمیح گفته است : « تلمیح به تقدیم لام بر میم

(از ریشه لمح)، در لغت به معنی دیدن ، نظر کردن و آشکار ساختن و اشاره

کردن است و در اصطلاح علم بدیع اشاره به قصه یا شعر یا مثل سائر است

به شرطی که آن اشاره ـ چنان که از معنای شعر بر می آید ـ تمام داستان یا

شعر یا مثل سائر را در بر نگیرد». (فرهنگ تلمیحات شمیسا ص 5)

و بالاخره میمنت میر صادقی می گوید : « تلمیح در لغت به معنی به

گوشه چشم اشاره کردن ودر اصطلاح فن بدیع آن است که شاعر در ضمن کلام به داستان یا مثل یا آیه یا حدیث یا سخن یا حادثه ای که معروفیت داشته باشد اشاره کند .

تلمیح از صنایع معنوی بدیع است و از طریق ایجاد تداعی تأثیر شعر را بیشتر می کند. بخشی از تلمیح مربوط به اساطیر و شیوه بهره گیری شاعر از آن می شود که از مباحث مورد توجه در نقد شعر امروز است.

استفاده از تلمیح ، نشانه وسعت اطلاعات و غنای فرهنگی شاعر است و بر لطف و عمق شعر می افزاید. تلمیح به صورت تملیح (افزودن نمک در طعام) نیز به کار رفته است». (واژه نامه هنر شاعری ، میر صادقی ص 83)

فایده تلمیح :

در ورای اشارات و تلمیحات پشتوانه عظیمی از اندیشه و ادراک هر قومی نهفته است؛که در طول سالیان دراز شکل گرفته است و چکیده آن اندیشه ها در قالب تلمیحات مورد استفاده شاعران قرار می گیرد. بنا بر این با درک ابعاد مختلف تلمیحات می توان به قسمتی از فرهنگ و اعتقادات هر ملتی پی برد.

همچنین برای فهم بهتر شعری که در آن تلمیح به کار رفته است، دانستن موضوع هر تلمیح کاملاً ضروری به نظر می رسد ؛ به عنوان مثال ، اگر کسی داستان «هبوط آدم» را نداند نمی تواند به معنای این ابیات شهریار دست یابد :

راندگانیم از بهشت جاودان...................وین زمین زندان جاویدان ماست

گندم آدم چه با ما کرده است ......................آسیای چرخ سرگردان ماست

(دیوان 477/9و10)

که تلمیحی است به آیه شریفه 36 سوره مبارکه بقره که می فرماید :

« فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَااهْبِطُواْ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ
پس شيطان هر دو را از آن بلغزانيد و از آنچه در آن بودند ايشان را به درآورد و فرموديم: فرود آييد، شما دشمن همديگريد و براى شما درزمين قرارگاه، و تا چندى برخوردارى خواهد بود.»

جمعه ۲۲ مهر ۱۳۹۰ ۰۱:۱۷ صبح
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر سپاس نقل قول این ارسال در یک پاسخ
1 کاربر به دلیل این ارسال از صحرا سپاسگزاری کرده است.
alizadeh
*
ارسال‌ها: 16,164
اعتبار: 223
سپاس کرده: 3,002
سپاس شده: 9,423 در 5,501 موضوع

امتياز: 5,861.62

ارسال: #2
RE: تلمیح
پیشینه تحقیق:

در زمینه تلمیح کتاب های مختلفی نوشته شده است؛ از جمله «فرهنگ اساطیر»

، «فرهنگ تلمیحات شمیسا»، « فرهنگ تلمیحات ادبیات معاصر» و ...که هر کدام در نوع خود دارای مزایایی است.

با بررسی پایان نامه های دانشجویی سال های پیشین در یافتم که در خصوص تلمیحات دیوان شاعرانی چون «حافظ» ، «خاقانی» و «قاآنی» نیز تحقیقاتی صورت گرفته است. امّا در زمینه اشعار شهریار، با توجه به گستردگی تلمیحات در دیوان این شاعر، پژوهشی انجام نشده است.



ضرورت تحقیق:

مؤلف در این رساله کوشیده است تا جایی که امکان داشته باشد، تلمیحاتی را که در دیوان شهریار به کار رفته گردآوری کند؛ ولی با توجّه به وسعت و گستردگی تلمیحات دیوان شهریار، بی شک این تحقیق عاری از نقص و ایراد نخواهد بود.

این رساله، به طور اختصاصی به تلمیحات گوناگون دیوان شهریار پرداخته است .

از آنجایی که تا کنون چنین پژوهشی در این زمینه صورت نگرفته است تهیه چنین رساله ای ضروری می نمود تا خوانندگان را در فهم اشعار شهریار یاری نماید.



شیوه تحقیق:

برای انجام این پژوهش ابتدا دیوان شهریار، از اوّل تا آخر به صورت دقیق مطالعه و از ابیاتی که دارای صنعت تلمیح بودند، فیش برداری شد؛ سپس با مراجعه به کتاب ها و فرهنگ نامه های مرتبط با انواع تلمیحات، اعم از قرآنی، حدیثی، داستانی و امثال سائر، اطلاعات کافی درباره هر مورد استخراج گردید.

با بررسی تلمیحات، ملاحظه شد که دسته ای از آنها، وحدت موضوعی دارند؛

بر این اساس تلمیحات به فصل های مجزّا تقسیم بندی شد.

هنگام بحث در مورد هر تلمیحی سعی شده است، ابتدا مختصراً معرفی شود؛ سپس داستان یا آیه و یا حدیث مربوط به آن با استناد به منابع معتبر مطرح گردد

و برای هر کدام گاه یک بیت و گاه بیشتر به عنوان مثال آورده شود.



اهداف تحقیق:

این رساله برآن است تا به شیوه تحقیقی مستند به منابع قرآنی، تاریخی و فرهنگ نامه ها به خوانندگان محترم بنمایاند که شعر و ادب فارسی به ویژه شعر شهریار، در وادی اشارات و تلمیحات پشتوانه ای سرشار از فرهنگ و دین و تاریخ و دیگر دانش ها بهره مند است و با آگاه بودن از کاربرد صنعت تلمیح بهتر می توان

به ابعاد هنری و غنای فرهنگی شاعر و شعر او دسترسی پیدا کرد؛ و درک معنی و مفهوم .و مقصود شاعر در اشعار او را به شیوه مطلوبی به خزانه ذهن خوانندگان منتقل کرد تا بتوانند لذت کافی و وافی را از اشعار او ببرند.

همچنین مطالعه این تحقیق خوانندگان را در شناخت ابعاد مختلف دینی، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی شهریار و شعر او یاری می کند و امتیاز سخن او بر دیگر شاعران را مشخّص می سازد.

جمعه ۲۲ مهر ۱۳۹۰ ۰۱:۳۱ صبح
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر سپاس نقل قول این ارسال در یک پاسخ
ارسال موضوع  ارسال پاسخ 






تالار گفتمان اف دی ال - انجمن تخصصی دانلود رایگان - تالار گفتگوی ایرانیان © 1393.